06 Koeriers en berichten

Het verhaal van professor Roorda

Voor het verzet is communicatie van groot belang. Op de een of andere manier moeten de verzetsmensen op de hoogte blijven van belangrijk nieuws. Maar ook onderling moeten ze elkaar natuurlijk goed kunnen informeren.

Zo zijn er mensen die bezig zijn met het afluisteren van de bezetter. En koeriers brengen met gevaar voor eigen leven pakketjes, bonnen, wapens en illigale krantjes van de ene naar de andere plek. Zij zijn uitzonderlijk goed in het verstoppen van dingen. Daarom zijn maar relatief weinig koeriers betrapt.

En die illegale krantjes moeten natuurlijk ook gemaakt worden, in het diepste geheim. Ook dat is een zeer gevaarlijke klus.

02_telefoon

Dat slot zat er alleen maar aan als afleiding! Je kon hem zo openen.

Via verborgen telefoons worden Duitsers en NSB’ers afgeluisterd, en berichten worden naar de duikraad doorgespeeld. Bij professor Roorda zit het toestel verstopt in een droogkist voor sigaren. Maar die staat verstopt in een gebouw waar ook Duitse soldaten rondlopen.

Op een dag rinkelt het toestel, maar Roorda is er zelf niet. Iemand anders gaat geschrokken op zoek naar het geluid. Hij vindt de kist, maar die zit op slot. Door hard te rammelen valt de hoorn van de haak en stopt gelukkig het gerinkel. Wanneer Roorda terug is, moet hij lachen. Het slot zit er alleen maar aan als afleiding; de kist kun je gewoon zonder sleutel openen.

03_radio

Alle radio’s moeten worden ingeleverd. Je riskeert gevangenisstraf als je dat niet doet.

Radio Oranje

Zonder radio ben je niet echt op de hoogte. Kijk hier naar de rol van Radio Oranje.

Het verhaal van Alex de Haas

Via de radio blijf je op de hoogte van wat er speelt, zoals bijvoorbeeld hoe de gevechten verlopen. De Engelse zender BBC en Radio Oranje brengen zo de Nederlandse bevolking op de hoogte. In mei-juni 1943 komt er een strenge regel: het is verboden om nog naar de radio te luisteren, en als je een radio in bezit hebt, moet je die inleveren.

Veel radio’s worden ingeleverd, maar een aantal verzetsleden houdt ze stiekem achter en verstopt ze op de meest gekke plekken. Zo kan het verzet zelf blijven luisteren en het nieuws verspreiden via stencils en krantjes. Op deze manier begint Alex de Haas in Weert zo’n berichtendienst.

04_drukkerij

Op zijn onderduikadres ontstond een kleine drukkerij.

Alex de Haas is een slimme student. Hij zit ondergedoken om de Arbeitseinsatz te ontlopen en sluit zich aan bij het verzet in Weert. Hij zit ondergedoken op een zolder. Hij heeft verstand van moderne talen. Wanneer binnen het verzet gevraagd wordt wie er pamfletten en krantjes wil drukken steekt hij zijn hand op.

In april 1944 is er een huiszoeking in het pand naast dat van Alex. Vanaf dat moment houden de Duitsers het huis in de gaten. Het wordt voor Alex te gevaarlijk en hij verdwijnt uit Weert. De drukmaterialen worden weggehaald door verzetsmensen. Een maand lang moet Weert het doen met berichten uit Roermond, die door dappere koeriers van Roermond naar Weert worden gesmokkeld.

05_pers

Via een lokale boekhandel worden pakken papier en een stencilmachine geleverd.

Gelukkig wordt er een nieuwe plek gevonden voor zijn stencilmachine: een schuilkelder in de tuin van een familie uit Weert. De kelder is bedekt met tabaksplanten en redelijk ‘veilig’. Waar Alex op zolder ongeveer veertig stencils per dag kon drukken, kan hij er op deze nieuwe locatie wel honderd drukken. Volgens bronnen is Alex na de bevrijding van Weert direct in dienst gegaan bij de geallieerden.

KOERIERS

08_brievenbus

Stencils en krantjes worden alleen bezorgd bij mensen die écht te vertrouwen zijn. Aan hun wordt gevraagd het nieuws door te geven aan mensen die zij kennen.