Het verhaal van Burgemeester Kolkman
De geallieerden starten in het voorjaar van 1941 met zogenaamde V-acties. Om de bezette bevolking een hart onder de riem te steken, droppen ze pamfletten, luciferdoosjes en theezakjes met teksten als “Houdt Moed” en de ‘V’ van victory. Nederlanders begroeten elkaar door het V-teken met hun vingers te maken.
De Duitse SS en NSB komen als reactie met een eigen V-actie:
‘V = Victorie want Duitsland wint op alle fronten.’
Overal in het straatbeeld verschijnt de Duitse versie van de V op ramen, deuren en muren. Als reactie daarop tekent het verzet er vaak nog een V bij, zodat het een W van Wilhelmina (toen de koningin) wordt.
02_muur_posters
Duitse versie van ‘V-propaganda’. Posters aan muren en op deuren.
03_thee
Om de Nederlandse bevolking een hart onder de riem te steken, werden er pamfletten uitgestrooid, maar ook bijvoorbeeld zakjes thee.
Twee NSB’ers en een Duitse soldaat zijn in de Langstraat druk bezig met het aanbrengen van witgekalkte V’s. Overal in de stad hebben ze die al op muren en straten geschilderd.
05_wiel
Burgemeester Kolkman komt aangefietst en ziet wat er gebeurt. Hij stopt met zijn fiets precies op de halve V, zodat ze deze niet kunnen afschilderen.
06_langstraat_1940
Langstraat, zicht op de Sint Martinustoren.
Zie je dat? De toren van de kerk is weg. Dat komt niet door bommen of gevechten, maar door een storm! De torenspits was van hout en werd er in 1940 afgeblazen.
07_fiets_groep
Ondanks de dreigende taal van de mannen weigert Kolkman aan de kant te gaan. Een aantal omstanders ziet het gebeuren en gaat achter de burgemeester staan. Met veel gemopper en gevloek gaan de NSB’ers en de Duitser een straat verder. Het is een klein verzet maar toch belangrijk. Burgemeester Kolkman wordt in 1942 vervangen door een NSB-burgemeester. Na de bevrijding in 1944 wordt hij weer dé burgemeester van Weert.
08_rosener_manz
NSB- burgemeester Rösener Manz. Hij volgde wél Duitse bevelen op. En moest Kolkman vervangen.
FACTS
Duitsers in Weert
Volgens de archieven zijn er een paar honderd Duitse soldaten in Weert gelegerd geweest, zeker aan het begin en het einde van de oorlog. Ze worden over het algemeen niet gewaardeerd door de Weerter bevolking.
10_stadhuis
Installatie NSB-burgemeester J.H.W. Rösener Manz, hij spreekt tot de weinige belangstellenden voor het stadhuis.
Rösener Manz op de trappen van het oude stadhuis. Nu Museum W.
Nationaal-Socialistische Beweging
Deze beweging was een Nederlandse politieke partij die van 1931 tot 1945 heeft bestaan. De beweging is vooral bekend onder de afkorting ‘NSB’. In Duitsland had je net zo’n partij, de NSDAP van Adolf Hitler. Toen Hitler met zijn leger Nederland binnenviel, werd een aantal Nederlanders snel lid van de NSB. Ook een aantal Weertenaren sloot zich aan bij deze partij. Na de oorlog werden deze mensen vaak ‘fout’ genoemd omdat ze samenwerkten met de Duitsers. Vaak terecht, maar soms ligt het net wat minder zwart-wit.
12_A7138_Plein
Markt, militair defilé.
In het dagelijks leven is samenleven met de Duitse bezetters en NSB’ers soms lastig. In de Beekstraat woont bijvoorbeeld een 19-jarige vrouw die wordt lastiggevallen door een Duitse militair, met wie ze niets te maken wil hebben. De soldaat blijft haar lastigvallen. Als reactie spuugt ze hem in het gezicht en roept: ‘Blijf van me af, rotmof.’ Niet netjes, maar wel begrijpelijk. In die jaren is zoiets echter levensgevaarlijk.
14_spugen
Niet netjes misschien... maar wel begrijpelijk. Daar hoef je nu écht niet meer voor naar de gevangenis.
De Duitser wil laten zien wie de baas is. De vrouw wordt gearresteerd en moet voor de Duitse rechter verschijnen in Den Haag. Ze wordt opgesloten in de gevangenis van Scheveningen (bijnaam ‘Oranjehotel’) en moet daar negen maanden blijven.
FACTS
Belgische bedenker
Vlaming Victor de Laveleye is de bedenker van het V-teken. Hij is naar Londen gevlucht en werkt daar voor de op België gerichte uitzendingen van de BBC. (Engelse omroep)
Op 14 januari 1941 roept Laveleye in zijn programma alle Belgen op om de letter ‘V’ te gebruiken als teken van verzet. De ‘V’ staat voor ‘victoire’ in het Frans en voor ‘vrijheid’ in het Nederlands.
Binnen enkele weken verschijnen er V’s op muren in heel België, Nederland en Noord-Frankrijk.
De V-campagne verspreidt zich over Europa en wordt wereldberoemd als Churchill op 19 juli 1941 het teken op televisie maakt.
17_laveleye
010| Victor de Laveleye.
18_churchill
Winston Churchill, premier van Engeland, laat op televisie het V-teken zien. Vanaf dan duikt het overal op, tot op de dag van vandaag.
